Bakımı Kolay, Düşük Maliyetli Evcil Hayvanlar

Bir arkadaşım geçen yıl beni aradı: "Eve bir canlı almak istiyorum ama sabah sekizde çıkıp akşam sekizde dönüyorum, üstelik kira zaten belimi büktü." Bu cümleyi o kadar çok duydum ki artık ezberledim. İnsanlar evcil hayvan istiyor; istemedikleri şey, her sabah bir saatlerini ve her ay maaşlarının ciddi bir dilimini bu işe ayırmak zorunda kalmak.

Kendi deneyimimden söyleyeyim: ilk köpeğimi aldığımda günde iki buçuk saatimi ona ayırdığımı fark etmem üç hafta sürdü. Yürüyüş, mama hazırlığı, temizlik, oyun, veteriner randevuları... Hiçbiri tek başına büyük değildi ama toplamı hayatımın şeklini değiştirdi. O yüzden "bakımı kolay hayvan" ararken iki ayrı maliyeti birbirinden ayırmayı öğrendim: zaman maliyeti ve para maliyeti. Bunlar her zaman birlikte hareket etmez.

Sorunu doğru tanımlamak: neyi ucuz, neyi kolay sanıyoruz?

Çoğu kişi satın alma fiyatına bakıyor. Oysa bir muhabbet kuşunun kendisi ucuzdur, kafesi ve donanımı ilk ayda kuşun kaç katı tutar. Aynı şekilde bir hamster "az yer" diye bilinir ama uygun büyüklükte bir yaşam alanı ve düzenli altlık değişimi düşünüldüğünde aylık gideri sandığınız kadar sıfıra yakın değildir.

Bakım kolaylığını değerlendirirken şu dört başlığa bakıyorum:

• Günlük zorunlu süre: Atlayamayacağınız işler. Beslenme, temizlik, dışarı çıkarma.
• Esneklik: Bir gece eve geç kalırsanız ya da iki gün şehir dışına çıkarsanız ne olur?
• Sabit giderler: Mama, altlık, kum, rutin veteriner.
• Sürpriz giderler: Hastalık, diş, cerrahi ihtimali.

Dördüncü madde en çok gözden kaçanı. Küçük kemirgenlerde tedavi masrafı bazen hayvanın alım fiyatının çok üzerine çıkar ve buna hazırlıklı olmayanlar zor durumda kalır.

Seçenekleri yan yana koyalım

Aşağıdaki tabloyu kendi gözlemlerim ve çevremdeki sahiplerin anlattıkları üzerinden çıkardım. Rakamlar kesin fiyat değil, birbirine göre ağırlık sıralaması olarak okuyun.

Tabloda görünmeyen detaylar

Balıklar gerçekten en az zaman isteyen seçenek, ama kurulum aşaması yorucudur. Su döngüsünün oturması birkaç hafta alır ve bu süreçte sabırsızlanıp balık ekleyenler hüsrana uğrar. Bir kez oturduktan sonra haftada bir kısmi su değişimi yeterli olur.

Muhabbet kuşu benim "en dengeli" dediğim seçenek. Kafes temizliği günde birkaç dakika, tohum ve taze yeşillik ucuz. Ama sesi var; ince duvarlı bir apartmanda sabahın erken saatlerinde ötmesi komşuyla ilişkinizi test edebilir. Kuş türleri arasında kanarya sesi daha yumuşak, papağan grubu ise hem daha uzun ömürlü hem çok daha talepkârdır.

Hamster ilk bakışta ideal görünür: küçük, sessiz, ucuz. Ama gece aktiftir; siz uyurken tekerleğini çevirir. Ayrıca ömrü çok kısadır ve evde çocuk varsa bu, iki yıl sonra zor bir konuşma demektir.

Ginepig tatlıdır ama "kolay" listesine girmez. Günlük taze ot ve C vitamini ihtiyacı vardır, tek başına yaşaması önerilmez yani çoğu zaman iki hayvan bakarsınız. Kemirgenleri kendi aralarında kıyaslayan bir listeye bakmadan karar vermeyin.

Kedi ilginç bir yerde duruyor: günlük zaman ihtiyacı köpeğin dörtte biri kadar, üstelik siz işteyken kendi başına idare eder. Buna karşılık kum, mama ve veteriner kalemleri kuş veya balıktan belirgin şekilde yüksektir. Yani "zamanı yok ama bütçesi var" diyen biri için kedi çok mantıklı, tersi durumda değil.

Şunu net söyleyeyim: köpek, bakımı kolay hayvan arayan birinin listesinde olmamalı. Köpekleri seviyorum, evimde köpek var, ama dürüst olmak gerekirse günde iki kez dışarı çıkma zorunluluğu hayatınızın merkezine yerleşen bir taahhüttür.

Peki ne öneriyorum?

Kendinize üç soru sorun ve cevaplara göre ilerleyin:

1. Evde günde kaç saat bulunuyorsunuz? Sekiz saatten azsa kedi ve üstü seçenekleri eleyin.
2. Ayda ne kadar ayırabilirsiniz? Çok kısıtlıysa balık veya tek muhabbet kuşu; orta düzeydeyse kuş veya kedi.
3. Ne kadar süreyle sorumluluk almaya hazırsınız?