Hayat Boyunca Bakacağınız: 20+ Yıl Yaşayan Hayvanlar

Bir hayvan seçerken çoğu kişinin ilk sorduğu şey "ne kadar bakımı zor?" ya da "aylık ne kadar tutar?" oluyor. Ben yıllardır insanların bu kararı vermesine yardım ederken şunu gördüm: kimse yeterince "bu hayvan ben kaç yaşındayken hâlâ yanımda olacak?" diye sormuyor. Oysa uzun yaşayan evcil hayvan almak, bir eşya değil, bir zaman dilimi satın almak gibi. 20 yıl; taşınmalar, iş değişiklikleri, üniversite, evlilik, çocuk, belki bir ayrılık demek.

İlk gri papağanımı aldığımda 24 yaşındaydım. Satıcı "bu kuş seni gömer" diye şaka yaptı, ben güldüm. Bugün o cümlenin şaka olmadığını biliyorum: gri papağanlar bakımı düzgün yapıldığında 40-50 yılı rahat görüyor. Yani ben emekli olurken o hâlâ sabah 7'de bağırıyor olacak.

Asıl problem: uzun ömür bir avantaj mı, yük mü?

Bunu net söyleyeyim. Uzun ömür, hayvanı kaybetme acısını erteler ama sorumluluğu katlar. Karşılaştırma yaparken şu üç soruyu kendinize dürüstçe cevaplayın:

• 10 yıl sonra hayatım nerede olacak? Yurt dışı planı, askerlik, uzun süreli seyahat gerektiren bir kariyer varsa 40 yıllık bir papağan ciddi bir problem.
• Vasiyet planım var mı? Papağan ve kaplumbağa sahiplerinin sıkça konuştuğu bir konudur bu: hayvan sizden sonra kime kalacak? Ailede bunu üstlenecek biri var mı?
• Maliyeti 20 yılla çarpabiliyor muyum? Aylık maliyet hesaplarında insanlar hep "ayda 300 lira" der. Yirmi yıl boyunca 300 lira başka bir tablo. Bakım masraflarını yıllık değil, ömür boyu düşünmek gerekiyor.

Türlere göre yaşam süreleri

Aşağıdaki tabloyu, insanlarla en çok konuştuğum türleri baz alarak hazırladım. Süreler iyi bakım koşullarındaki tipik aralıklar; kötü beslenme ve yanlış barınak bu sayıları yarı yarıya düşürür.

Tablonun bana öğrettikleri

Birincisi: kemirgenlerde 20 yıl diye bir şey yok. Kemirgen türlerini karşılaştırırken en uzun ömürlü seçenek chinchilla (15-20 yıl) ve degu; hamster ya da fare arıyorsanız yaşam süresi beklentinizi 2-4 yıla indirmeniz gerek. Bu bazı aileler için avantaj bile — çocuğun sorumluluk öğrenmesi için kısa dönemli bir başlangıç isteniyorsa mantıklıdır, ama duygusal olarak hazırlıklı olmak şart.

İkincisi: köpek ve kedi arasında karar verirken ömrü de tartıya koyun. Kediler ortalamada köpekleri geçiyor, özellikle iç mekânda yaşayan kısırlaştırılmış kediler. Köpek tarafında ise beden büyüdükçe ömür kısalıyor: dev ırklarda 8-10 yıl konuşulurken küçük ırklarda 16-17 yılı gören bireyler var. Irk seçerken bunu tek başına belirleyici yapmayın ama görmezden de gelmeyin.

Üçüncüsü: en uzun ömürlü seçenekler aynı zamanda en çok bilgi isteyenler. Kaplumbağa "kolay hayvan" sanıldığı için hediye ediliyor, sonra yanlış ısı ve UVB eksikliğiyle o 50 yıllık potansiyel 3 yılda tükeniyor. Papağanlarda ise fiziksel değil psikolojik sorun çıkıyor: tek başına, uyarımsız bırakılan zeki bir kuş tüy yotmaya başlıyor.

Peki hangisini seçmeli?

Deneyimime dayanarak profil bazlı önerim şöyle:

1. Hayat