Sessiz Yaşam Yayan Evcil Hayvanlar
Komşu duvarı kâğıt kadar ince bir binada üç yıl yaşadım. O dönem ilk kedimi aldım ve hayatımda ilk kez "acaba sesi rahatsız eder mi?" diye düşünerek bir canlıyla yaşamayı öğrendim. Sonra taşındım, köpek baktım, bir dönem muhabbet kuşu, bir dönem de gine domuzu ile aynı evi paylaştım. Bugün bana biri "sessiz evcil hayvan arıyorum, ne önerirsin?" dediğinde, artık kitaptan okuduğum değil, kulağımla test ettiğim şeyleri anlatıyorum.
Sorun tam olarak nedir?
"Sessiz hayvan" derken insanların çoğu iki farklı şeyi karıştırıyor. Birincisi ses seviyesi: köpek havlaması 3 daire öteden duyulur, hamsterın çıkardığı ses ise odayı geçmez. İkincisi ise sesin zamanlaması ve süresi: gece 03.00'te iki saat boyunca kafes çarkında koşan bir hamster, günde iki kez üç saniye havlayan bir köpekten kat kat daha yıkıcıdır. Kendi deneyimim buydu; çarkı yağlamayı öğrenene kadar uykusuz kaldım.
Bir de "ev içi rahatsızlık" ile "komşu rahatsızlığı" ayrımı var. Kuşlar buna en iyi örnek. Muhabbet kuşumun cıvıltısı benim için fon müziğiydi, ama sabah 07.00'de başlıyordu ve yatak odası duvarını paylaştığım komşum bunu hiç sevmedi. Yani karar verirken şu soruyu netleştirin: sizi mi rahatsız etmesin, çevrenizi mi?
Seçenekleri yan yana koyalım
Aşağıdaki tabloyu kendi notlarımdan ve baktığım/yakından tanıdığım hayvanlardan çıkardım. "Gürültü" burada ortalama bir apartman dairesinde, komşunun duyabileceği seviyeyi ifade ediyor.
| Hayvan | Gürültü düzeyi | Ne zaman ses çıkarır? | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Kedi (British Shorthair, Chartreux, Ragdoll) | Çok düşük | Genelde acıkınca, kısa miyavlamalar | Kısırlaştırılmamışsa çiftleşme dönemi sesi çok yüksek |
| Kedi (Siyam, Bengal, Oriental) | Yüksek | Gün boyu, "konuşkan" ırklar | Sessizlik arayan biri için uygun değil |
| Köpek (Basenji, Greyhound, Whippet) | Düşük | Nadiren; Basenji havlamaz, garip bir ses çıkarır | Sessiz ama enerjisi boşaltılmazsa huzursuzlanır |
| Köpek (Terrier grubu, Beagle, küçük bekçi ırklar) | Yüksek | Kapı sesi, asansör, yabancı | Eğitimle azalır ama sıfırlanmaz |
| Gine domuzu | Düşük–orta | Yem saatinde ıslık benzeri sesler | Sesi tatlı ama gündüz saatlerinde sürekli |
| Hamster | Düşük (hayvanın kendisi) | Gece; asıl gürültü kafes ve çark | Yatak odasına koymayın |
| Tavşan | Çok düşük | Neredeyse hiç ses çıkarmaz | Kemirme ve tırmalama sesi olabilir |
| Balık | Sıfıra yakın | — | Filtre motoru uğultusu tek ses kaynağı |
| Kaplumbağa / sürüngen | Sıfır | — | Isıtma ve UV ekipmanı gerekir |
| Kuş (muhabbet, sultan) | Orta–yüksek | Sabah ve akşamüstü | Papağan türleri çok daha gürültülü |
Tabloya bakarken gözden kaçırdığım şeyler
Sessizlik, ilgisizlik demek değil. Whippet'lerle vakit geçirdim; sesleri neredeyse duyulmuyor ama günde iki kez ciddi koşu istiyorlar. Bunu vermezseniz sessiz köpek, kanepeyi parçalayan köpeğe dönüşüyor. Aynı şekilde Basenji "havlamıyor" diye alınıp sonra evden çıkarılan köpekler duydum, çünkü inatçılığı ve zekâsı ciddi bir eğitim emeği istiyor. Köpek ırklarını karşılaştırırken sadece ses sütununa bakmayın.
Kafes ve ekipman sesi, hayvanın sesinden daha belirleyici. Kemirgenlerde asıl sorun bu. Metal çarkı sessiz plastik çarkla değiştirmek, kafesin altına yoğun keçe koymak, su şişesinin metal ucunu daha az takırdayan bir modelle değiştirmek gerçekten işe yarıyor. Akvaryumda ise filtreyi cam kenarına dayamamak, hava pompasını süngerin üstüne oturtmak uğultuyu belirgin şekilde azalttı.
Kısırlaştırma, kedide en büyük fark yaratan tek müdahale. Sakin bir ırk seçseniz bile kısırlaştırılmamış bir kedi, çiftleşme döneminde gece boyu bağırabilir. Kedi türleri arasında karar verirken bunu ırk özelliğinden ayrı bir madde olarak düşünün.
Kime ne öneririm?
- İnce duvarlı apartman, vardiyalı çalışıyorsunuz: Kısırlaştırılmış British Shorthair ya da benzeri sakin bir kedi. Ses neredeyse sıfır, tuvalet eğitimi kolay, sizi gündüz uyandırmaz. Apartman dairesine uygun hayvanlar arasında bence en dengeli seçenek.
- Köpek istiyorum ama havlama korkum var: Greyhound veya Whippet. Ev içinde şaşırtıcı derecede sakin ve sessizler; karşılığında düzenli koşu vermeniz gerekiyor.
- Evde bebek var, hiç risk almak istemiyorum: Akvaryum ya da tavşan. Tavşan sessizdir ama kablo kemirir; oda güvenliğini önceden yapın.
- Çocuğa sorumluluk kazandırmak istiyorum, gürültü olmasın: Gine domuzu. Sesi düşük ve sevimli, sosyal olduğu için ikili beslenmesi daha